Soyağacı Nedir, Soyağacı Nasıl Oluşturulur?

Soyağacı Nedir, Soyağacı Nasıl Oluşturulur, Soyağacı nasıl yapılır soyağacı bulma, Şecere Nedir

Soyağacı ve Şecere

Bugün internette birçok site bilgilerinizi bize gönderin soyağacınızı çıkaralım diye duyurular yapmaktadır. Bugün sıradan insanların Avrupa ve Amerika da 6-7 kuşak geriye giderek köklerini tesbit etmeleri mümkündür ama bizde, soyunuz ünlü değil, hanedandan gelmiyorsanız 3-4 kuşak geriye gitmez. Ülkenin geçmişinde sıradan insanlar için sağlıklı kayıtlar yok. Soyadı Kanunu çıkmadan önce herkes sarıçizmeli Mehmedağa, Ali oğlu Veli dir, 3-4 kuşak geriye kadar gidebildiğimiz Soyağacı secere karışımı, öğrendiklerimizde büyüklerimizden dinlediklerimizden elde edilen bilgilerle oluşturulan şemalardır.

Osmanlıda Soyağacı geleneği vardır ama hanedan ve ünlüler için geçerlidi. Bunlar silsilename diyede anılır. Avrupalıların ve bizdeki Gayrimüslümlerin soyağacı çıkarmaları daha kolaydır. Çünkü kilise kayıtları 17.Yüzyıla kadar gitmekte ve doğum vaftiz, evlilikler, ölümler kilise defterlerine kayıt edildiğinden ve soyadı geleneği olduğundan kolaydır.

Soyağacı ve secere nedir?

Soyağacında sadece erkekler ve onların çocukları yer alırken secerede Sulalenin tamamı kızlı erkekli olarak yer alır. Secere yerine soyağacı çıkarılması daha kolaydır.


Soyağacını araştırmak isteyenlere tavsiyeler:

Soyağacı araştırması yapmak isteyenler metod olarak öncelikle günümüzden geriye doğru gitmelidirler. Bu konudaki en önemli kayıtlar nüfus kayıtlarıdır. Öncelikle gidilecek yer kişinin bağlı olduğu nüfus idaresidir. Nüfus kütüklerinde cumhuriyet dönemi kayıtlarının hepsine ulaşmak mümkündür. Cumhuriyet öncesi nüfus kayıtlarına ise “Atik Nüfus Defterleri” diye adlandırılan kayıtlarda rastlanılabilinir. Cumhuriyet dönemi öncesi kayıtları türlerine göre şöyle sıralayabiliriz:

I- Nüfus Sayımları ve Nüfus Defterleri
II- Temettüat Defterleri
III- Tapu-Tahrir Defterleri
IV- Sicill-i Ahval Kayıtları
V- Biyografik Eserler
VI- Vakıf Belgeleri
VII- ATASE Genelkurmay Arşivleri

I- Nüfus Sayımları ve Nüfus Defterleri

-1831 Sayımı (II. Mahmut Dönemi)
-1841 Sayımı (Abdülmecit Dönemi)

Bu iki sayımla ilgili kayıtlara Osmanlı Arşivinin tasnifi tamamlanmış fonları arasında henüz rastlanmamaktadır. Bu yüzden bu defterlere ulaşma imkanımız şimdilik yoktur.
-1894 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)
-1904 Sayımı (II. Abdülhamit Dönemi)

II. Abdülhamit Döneminde yapılan bu sayımlar Osmanlı dönemi nüfus Kayıtlarının en esaslı ve düzenli olanlarıdır. Ayrıca MERNİS Projesi kapsamında yer alan ilk kayıtlardır. MERNİS Projesine göre isteyen herkes 1800’ün sonları ya da 1900’ün başlarına kadar olan soy bilgilerine ulaşabilme imkanına sahip olacaktır. Şu anda MERNİS Projesinin bir sonucu olarak il ve ilçe nüfus müdürlüklerinden ve ayrıca İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nden şecere bilgileri öğrenilebilmektedir.

– Ara Nüfus Sayımları (Nüfus Ceride Defterleri)

Bunlar ana nüfus sayımlarına ek olarak yapılan 6 aylık doğum ve ölüm kayıtlarını içeren nüfus yoklama kayıtlarıdır ki Osmanlı Arşivinin değişik fonlarında Nüfus Ceride Defterleri olarak rastlanmaktadır.

– Bölgesel Sayımlar (Atik Nüfus Defterleri)

1904 öncesi bölgesel olarak yapılan sayımlardır. İl nüfus müdürlüklerinde bu kayıtlara ulaşılabilmektedir. Ne yazık ki bunların önemli bir bölümü savaşlar ve yangınlar nedeniyle günümüze ulaşmamıştır.

II- Temettüat Defterleri

1840’lardan sonra tutulmaya başlanan kayıtlardır. Yapılan Nüfus sayımlarında tespit edilen kişilere ait mal varlıklarını belirlemeye yönelik çalışmaları ihtiva eder. Osmanlının doğu vilayetlerini kapsamamaktadır.

III- Tapu-Tahrir Defterleri

Osmanlının ilk dönemlerinden itibaren tutulmaya başlanan bu defterler 5 yılda bir yenlenmiş olup bu kaynaklarda kişi ve cemaat adlarına rastlanmaktadır. Köylerin gelir gider durumunu ve bazen hane sayılarını bildirmektedir. Bu kaynaklarda geçen kişi adları lakaplarla birlikte yazılmadığından soyacağı araştırmalarında çoğu zaman önemini yitirmektedir.

IV- Sicill-i Ahval Kayıtları

Genel Olarak 1879-1909 tarihleri arasında II. Abdülhamit Döneminde Osmanlı Devletinde Görev almış memurlara ait hal tercümeleridir ki bu kayıtlarda isim, mahlas, künye, baba ismi, sülalesi, göreve başlayışları, tahsil durumları, liyakat ve ehliyet dereceleri, gayrimüslim ise milliyeti yer almaktadır. 92000 memurun sicil kayıtları 201 defterde toplanmıştır.


V- Biyografik Eserler

Osmanlı Döneminin önemli kişilikleri hakkında bilgi veren çok sayıda biyografik eser çalışması yapılmıştır. Bunlar; Genel, Sadrazamlar, Şeyhülislamlar, Ulema, Kabdan Paşalar, Reisülküttablar, Hattatlar, Şuara Tezkireleri olmak üzere guruplandırılır. (Eser adları için bkz. Mübahat S. Kütükoğlu-Tarih Araştırmalarında Usul)

VI- Vakıf Belgeleri

Elinde vakfiyeleri olan kişiler bu vakfiyeler yardımıyla kendi ailelerine ait vakıfların belgelerine Osmanlı Arşivleri ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde ulaşabilirler.

VII- ATASE (Genel Kurmay Arşivleri)

Kırım Harbi sonrası askeri kayıtları ihtiva eden bu arşivde askeri görevliler ve şahsiyetler hakkında bilgi bulunabilmektedir.

Soyağacı Nedir, Soyağacı Nasıl Oluşturulur?” için 2 yorum

  • 30 Ocak 2012 tarihinde, saat 12:44
    Permalink

    soyağacı oluşturmak için, nüfus müdülüklerine gidilmesine o kadar da gerek yok bence. yarıyıl tatilinde olduğumuz için bol bol zamanım var,ben de bir soyağacı yaptım.anneannem yaşadığı için çok şanslıyım,neredeyse tüm aileyi hatırladı. ilk olarak ona, adını bildiğin en yaşlı aile büyüğünü sordum, anneannesi ve dedesiymiş, yani benim anneannemin anneannesi ve anneannemin dedesi. o kadar geriye gitiğimiz için bazı halalarının,babaannesinin ve bazı kuzenlerinin adını hatırlamadı ama olsun. babaannem veiki dedemyaşamadığı için, anneannemin eşi olan dedemin soyağacını da anneannem yardımıyla yaptım. babam doğal olaraksadece dedesini filan hatırlıyordu ve şaşılacak şekilde hatırladıkları anneannemin bildikleirinin çeyreği kadardı yaklaşık. soyağacını bitirdiğimde, babam biraz alındı sanırım, çünkü neredysetümsoyağacı anneannemin soyundan oluşuyordu, onun “kökeninin” kapladığı yer, bir karış falandı. sanırım bu nedenle soyağacını eleştirdi.her neyse, bence herkes bir soyağacı yapmalı, amasize tavsiyem,fotoğrafsız yapmanız;çünkü her aile büyüğünün fotoğrafını bulmak zor, özellikle de anneannemizin anneannesinin fotoğrafı nereden bulunur hiç bilmiyorum :D

  • 21 Aralık 2011 tarihinde, saat 11:43
    Permalink

    Soyağacı Nedir, Soyağacı Nasıl Oluşturulur
    bilsem sana araştırmam

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.